Επανορθωτική Δικαιοσύνη στην ενδοοικογενειακή βία

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκαν, στις 22 και 29 Ιουνίου 2026, τα δύο διαδικτυακά εργαστήρια του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος με θέμα «Επανορθωτική Δικαιοσύνη στην ενδοοικογενειακή βία», στο πλαίσιο του έργου RE-JUST – Επανορθωτική Δικαιοσύνη στην ενδοοικογενειακή βία: Όταν η πληγή γίνεται δύναμη – Η δικαιοσύνη που επουλώνει.

Στα δύο εργαστήρια συμμετείχαν συνολικά 53 επαγγελματίες από τον χώρο της δικαιοσύνης, της αστυνομίας, της κοινωνικής προστασίας, της ψυχικής υγείας, της διαμεσολάβησης και της Κοινωνίας των Πολιτών. Η διεπιστημονική σύνθεση των ομάδων επέτρεψε την ανταλλαγή γνώσεων και επαγγελματικών εμπειριών γύρω από τις δυνατότητες, τις προϋποθέσεις και τα όρια της επανορθωτικής δικαιοσύνης σε υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας.

Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων παρουσιάστηκαν το νομικό και θεσμικό πλαίσιο, οι βασικές αρχές και οι διεθνείς εμπειρίες της επανορθωτικής δικαιοσύνης, καθώς και οι ιδιαίτερες προκλήσεις που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή σχετικών διαδικασιών σε υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη σαφούς διάκρισης μεταξύ ποινικής διαμεσολάβησης, αστικής ή οικογενειακής διαμεσολάβησης, επανορθωτικών πρακτικών και άτυπης συμφιλίωσης.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η ασφάλεια και η ουσιαστική προστασία του θύματος, η ελεύθερη και ενημερωμένη συναίνεση, η εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου, η πρόσβαση σε νομική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, καθώς και η ανάγκη αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και επαγγελματιών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην οπτική του φύλου και στην κατανόηση της ενδοοικογενειακής βίας ως φαινομένου που μπορεί να συνδέεται με σχέσεις εξουσίας, φόβου, εξάρτησης και καταναγκαστικού ελέγχου. Υπογραμμίστηκε ότι κάθε σχετική διαδικασία οφείλει να στηρίζεται σε σαφείς θεσμικές εγγυήσεις και να αποτρέπει την πίεση για συγχώρεση, συμφιλίωση ή επανασύνδεση, καθώς και κάθε μορφή δευτερογενούς θυματοποίησης.

Η εκπαιδευτική διαδικασία είχε διαδραστικό χαρακτήρα και περιλάμβανε σύντομες εισηγήσεις, ανοιχτή συζήτηση, ανταλλαγή επαγγελματικών εμπειριών και εργασία σε μικρές διεπιστημονικές ομάδες πάνω σε υποθετικά περιστατικά. Τα συμπεράσματα των εργαστηρίων θα αξιοποιηθούν στις επόμενες δράσεις και στα παραδοτέα του έργου RE-JUST.

Τις θεματικές ενότητες ανέπτυξαν και συντόνισαν:

• Διονύσης Χιόνης, δικηγόρος, Υπεύθυνος Επιστημονικών Εκδόσεων και Θεσμικής Δικτύωσης του ΚΕ.Μ.Ε. και εκπαιδευτής στο ΚΕΔΙΒΙΜ του ΕΚΠΑ, ο οποίος παρουσίασε το νομικό και θεσμικό πλαίσιο και ζητήματα πρακτικής εφαρμογής.
• Αλέξια Στουραΐτη, δικηγόρος, διαπιστευμένη διαμεσολαβήτρια και υποψήφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής με αντικείμενο την επανορθωτική δικαιοσύνη και την παιδική προστασία, καθώς και μέλος του European Forum for Restorative Justice στις ομάδες εργασίας για την έμφυλη και τη θεσμική βία. Η Αλέξια Στουραΐτη παρουσίασε τους πυλώνες της επανορθωτικής δικαιοσύνης και διεθνείς εμπειρίες και συντόνισε τη συζήτηση για τις προκλήσεις και τα όρια εφαρμογής της.
• Δρ Αναστασία Χαλκιά, Ειδική Επιστήμονισσα της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και Υπεύθυνη Ερευνών και Επιστημονικού Έργου του ΚΕ.Μ.Ε., η οποία ανέπτυξε την οπτική του φύλου στην επανορθωτική δικαιοσύνη.